انتخاب آبپاش کشاورزی فقط با سایز رزوه یا قطر خیس‌شده درست انجام نمی‌شود. برای اینکه آبیاری بارانی واقعاً یکنواخت باشد، فشار کاری، دبی، فاصله آبپاش‌ها، باد، شیب زمین، نرخ نفوذ خاک و ظرفیت لوله‌ها باید کنار هم دیده شوند. اگر یکی از این متغیرها نادیده گرفته شود، ممکن است یک بخش زمین بیش‌ازحد آب بگیرد و بخش دیگر خشک بماند.

خلاصه تصمیم: اول فشار و دبی واقعی را اندازه بگیرید، بعد مشخصات رسمی آبپاش را بخوانید، سپس فاصله و آرایش را با توجه به باد و هم‌پوشانی انتخاب کنید. در نهایت بررسی کنید شدت پاشش از توان جذب خاک بیشتر نباشد.

آبیاری بارانی چگونه یکنواخت می‌شود؟

الگوی پاشش یک آبپاش منفرد معمولاً یکنواخت نیست. برای رسیدن به توزیع بهتر، الگوی چند آبپاش باید روی هم هم‌پوشانی داشته باشد. راهنمای FAO تأکید می‌کند که فشار و فاصله نصب روی یکنواختی اثر مستقیم دارند و باد می‌تواند الگوی توزیع را به‌طور محسوسی تغییر دهد. بنابراین عدد برد نوشته‌شده روی محصول را نباید به‌تنهایی به‌عنوان فاصله نصب استفاده کرد.

برای مشاهده مدل‌های موجود، صفحه آبیاری بارانی و آبپاش کشاورزی را ببینید و مشخصات هر مدل را جداگانه با پروژه تطبیق دهید.

۱. فشار کاری؛ مهم‌تر از فشار اسمی پمپ

آبپاش باید در فشار توصیه‌شده سازنده کار کند. فشار کم می‌تواند باعث درشت‌شدن قطرات و ناقص‌شدن الگوی پاشش شود؛ فشار بیش‌ازحد نیز ممکن است پاشش بسیار ریز و تمرکز آب نزدیک آبپاش ایجاد کند. فشار خروجی پمپ الزاماً همان فشاری نیست که در دورترین آبپاش داریم؛ افت اصطکاک لوله، فیلتر، شیرها، اختلاف ارتفاع و تعداد آبپاش‌های هم‌زمان فشار را تغییر می‌دهند.

پس قبل از خرید، فشار را در شرایط کار واقعی و ترجیحاً در نقاط ابتدایی و انتهایی زون بررسی کنید.

۲. دبی و تعداد آبپاش‌های هم‌زمان

اگر یک آبپاش در فشار مشخص دبی معینی می‌خواهد، دبی کل زون تقریباً از مجموع آبپاش‌های فعال به دست می‌آید. اگر پمپ یا لوله اصلی نتواند این دبی را با فشار لازم تأمین کند، اضافه‌کردن آبپاش بیشتر کیفیت توزیع را کاهش می‌دهد. به همین دلیل تعداد آبپاش‌های یک زون باید با ظرفیت واقعی شبکه هماهنگ باشد.

۳. فاصله آبپاش‌ها و اثر باد

در شرایط بدون باد، آبپاش‌ها باید آن‌قدر نزدیک باشند که الگوهای پاشش همدیگر را پوشش دهند. FAO در راهنمای خود برای شرایط سبک تا متوسط باد، هم‌پوشانی قابل‌توجه بین قطرهای خیس‌شده را ضروری می‌داند. با افزایش باد، فاصله باید محافظه‌کارانه‌تر شود؛ چون باد یک سمت الگو را کشیده و سمت دیگر را ضعیف می‌کند.

نکته: فاصله نهایی را از جدول یا دیتاشیت همان آبپاش در فشار کاری واقعی بگیرید. یک نسبت ثابت را برای همه مدل‌ها و همه مناطق تعمیم ندهید.

۴. شدت پاشش و نرخ نفوذ خاک

اگر سرعت اعمال آب بیشتر از توان نفوذ خاک باشد، آب روی سطح جمع می‌شود یا رواناب ایجاد می‌کند. این مسئله در خاک‌های سنگین، زمین‌های شیب‌دار یا نقاطی با پوشش سطحی نامناسب مهم‌تر است. بنابراین طراحی باید علاوه بر برد و دبی، شدت پاشش روی واحد سطح را هم بررسی کند.

۵. شیب زمین و جهت لوله‌های فرعی

اختلاف ارتفاع باعث تغییر فشار می‌شود. در زمین شیب‌دار، قرارگیری نامناسب خطوط می‌تواند اختلاف فشار بین آبپاش‌ها را بیشتر کند. طراحی زون‌ها و جهت قرارگیری لوله‌های فرعی باید طوری باشد که فشار آبپاش‌ها تا حد ممکن به محدوده توصیه‌شده نزدیک بماند.

۶. انتخاب بین آبپاش تنظیمی و تمام‌دور

آبپاش تمام‌دور برای نقاطی مناسب است که نیاز به پوشش ۳۶۰ درجه وجود دارد. مدل تنظیمی زمانی مفید است که کنار مرز زمین، جاده، ساختمان یا بخشی با نیاز متفاوت نصب شود و بخواهید محدوده پاشش کنترل شود. بااین‌حال نوع مکانیزم به‌تنهایی تعیین‌کننده کیفیت نیست؛ فشار، نازل و دبی همچنان باید درست باشند.

مدل‌های موجود برای مقایسه

وجود این محصولات در فروشگاه به معنی مناسب‌بودن همه آن‌ها برای هر زمین نیست؛ فشار، دبی و آرایش شبکه باید قبل از سفارش تطبیق داده شود.

چک‌لیست قبل از خرید آبپاش

  • فشار واقعی در محل نصب و دورترین نقطه زون را ثبت کنید.
  • دبی پمپ و دبی قابل‌تأمین خط اصلی را مشخص کنید.
  • تعداد آبپاش‌های هم‌زمان هر زون را تعیین کنید.
  • باد غالب و جهت آن را در زمان معمول آبیاری در نظر بگیرید.
  • نوع خاک و احتمال رواناب را بررسی کنید.
  • شیب و اختلاف ارتفاع را ثبت کنید.
  • سایز لوله، رایزر، شیر و اتصال را همراه آبپاش انتخاب کنید.
  • برای آب دارای ذرات معلق، فیلتراسیون مناسب را بررسی کنید.

عیب‌یابی سریع یکنواختی ضعیف

اگر اطراف یک آبپاش خیلی خیس و ناحیه بین آبپاش‌ها خشک است، اول فشار و فاصله را بررسی کنید. اگر یک سمت مزرعه خشک‌تر است، باد یا اختلاف فشار می‌تواند عامل باشد. اگر بعضی آبپاش‌ها الگوی متفاوت دارند، گرفتگی نازل، سایز نازل متفاوت یا خرابی مکانیکی را کنترل کنید. قبل از خرید پمپ بزرگ‌تر، علت را اندازه‌گیری کنید.

سؤالات رایج

فاصله آبپاش‌ها را چند متر بگیریم؟

عدد ثابت برای همه مدل‌ها درست نیست. فاصله باید بر اساس قطر خیس‌شده، فشار کاری، آرایش نصب، باد و توصیه سازنده تعیین شود.

آبپاش ۱ اینچ همیشه برد بیشتری از ۳/۴ اینچ دارد؟

نه لزوماً. رزوه فقط یکی از مشخصات اتصال است. نازل، فشار، دبی و طراحی خود آبپاش روی برد و الگوی پاشش اثر دارند.

چرا انتهای خط آبپاش ضعیف‌تر است؟

افت فشار ناشی از طول لوله، قطر ناکافی، دبی زیاد، ارتفاع، اتصالات یا تعداد زیاد آبپاش فعال از علت‌های محتمل هستند.

جمع‌بندی کشاورز بیست

برای انتخاب حرفه‌ای آبپاش، از «چه آبپاشی بخرم؟» شروع نکنید؛ از «چه فشار و دبی‌ای در محل نصب دارم و چه سطحی باید با چه یکنواختی پوشش داده شود؟» شروع کنید. بعد از مشخص‌شدن این داده‌ها، انتخاب مدل، نازل، فاصله و تعداد زون منطقی‌تر می‌شود.

مشاهده و مقایسه آبپاش‌های کشاورزی در کشاورز بیست

منابع

آخرین بازبینی: شهریور ۱۴۰۵ — تحریریه کشاورز بیست