برنامه پاییزه واکسیناسیون تب برفکی در لرستان وارد مرحله اجرایی شده است. بر اساس گزارش تازه خبرگزاری تسنیم به نقل از مدیرکل دامپزشکی لرستان، هدف این مرحله پوشش ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار رأس دام سبک و حدود ۹۰ هزار رأس دام سنگین است. این خبر برای دامداران فقط یک آمار اجرایی نیست؛ زمان‌بندی واکسیناسیون، محدود کردن ورود دام‌های بدون سابقه بهداشتی و گزارش سریع علائم مشکوک می‌تواند مستقیماً بر ریسک خسارت گله اثر بگذارد.

چه اتفاقی افتاده است؟

تسنیم در ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ گزارش داد که فاز پاییزه واکسیناسیون تب برفکی در لرستان در حال اجراست. در همان گزارش، به نقل از حداد شفیعیان، مدیرکل دامپزشکی لرستان، اعلام شده که تا اواخر شهریور حدود ۳۵ درصد از دام سبک هدف و نزدیک به ۳۰ درصد از دام سنگین هدف واکسینه شده‌اند. همچنین گفته شده حدود ۶۰ درصد ظرفیت اجرایی طرح از بخش دولتی و ۴۰ درصد از بخش خصوصی تأمین می‌شود.

این برنامه استانی در چارچوب یک عملیات گسترده‌تر کشوری قرار می‌گیرد. گزارش آرمان اقتصادی، با استناد به اظهارات علیرضا اکبرشاهی از سازمان دامپزشکی کشور، می‌گوید فاز نخست واکسیناسیون سراسری تب برفکی از ابتدای شهریور آغاز شده و تا پایان مهر ادامه دارد. در آن برنامه، ایمن‌سازی بیش از ۶۶ میلیون رأس دام سبک و سنگین در مناطق روستایی، عشایری و واحدهای غیرصنعتی هدف‌گذاری شده و واکسیناسیون جمعیت هدف به‌صورت رایگان اعلام شده است.

چه چیزهایی واقعاً تأیید شده است؟

  • اجرای فاز پاییزه واکسیناسیون تب برفکی در لرستان و هدف‌گذاری ۳.۵ میلیون دام سبک و حدود ۹۰ هزار دام سنگین، در گزارش ۲۶ شهریور تسنیم به نقل از مدیرکل دامپزشکی لرستان اعلام شده است.
  • وجود یک برنامه سراسری واکسیناسیون تب برفکی در کشور، با دوره اجرایی شهریور تا پایان مهر و مشارکت بخش دولتی و خصوصی، در گزارش مستقل دیگری که اظهارات مقام سازمان دامپزشکی کشور را نقل می‌کند تأیید می‌شود.
  • سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH) تب برفکی را یک بیماری ویروسی بسیار واگیر در دام‌های زوج‌سم، از جمله گاو، گوسفند و بز، معرفی می‌کند و بر واکسیناسیون، پایش، گزارش سریع بیماری، کنترل جابه‌جایی و امنیت زیستی به‌عنوان اجزای کنترل بیماری تأکید دارد.

کدام اعداد نیاز به احتیاط در تفسیر دارند؟

درصدهای ۳۵ درصد برای دام سبک و ۳۰ درصد برای دام سنگین، ارقام اعلام‌شده از سوی مقام استانی در یک گزارش خبری هستند و در منابع عمومی بررسی‌شده، داشبورد مستقل و به‌روزی برای راستی‌آزمایی لحظه‌ای این درصدها پیدا نشد. بنابراین این ارقام باید به‌عنوان وضعیت اعلام‌شده از سوی دامپزشکی لرستان خوانده شوند، نه یک شمارش مستقل حسابرسی‌شده.

همچنین هدف ۳.۵ میلیون رأس دام سبک و حدود ۹۰ هزار رأس دام سنگین، ظرفیت یا هدف پوشش این فاز است و نباید با تعداد دام‌هایی که تا این لحظه واکسینه شده‌اند اشتباه گرفته شود. برای تصمیم عملی در هر شهرستان، زمان حضور اکیپ‌ها و شرایط دام واجد واکسیناسیون باید از شبکه دامپزشکی همان شهرستان پیگیری شود.

این خبر برای کشاورزان چه معنایی دارد؟

برای دامدار، مهم‌ترین پیام این است که واکسیناسیون تنها یک اقدام اداری یا ثبت آمار نیست. تب برفکی می‌تواند با کاهش اشتها، لنگش، ضایعات دهانی و افت تولید، زیان اقتصادی ایجاد کند. WOAH نیز این بیماری را از بیماری‌های بسیار واگیر دام می‌داند و تأکید می‌کند که واکسیناسیون زمانی مؤثرتر است که در کنار مراقبت، امنیت زیستی و کنترل ورود دام اجرا شود.

اگر واحد شما در لرستان قرار دارد، بهتر است زمان واکسیناسیون گله را با شبکه دامپزشکی شهرستان هماهنگ کنید و سابقه واکسیناسیون دام‌های موجود و تازه‌خریداری‌شده را مشخص نگه دارید. خرید دام از مبادی نامشخص یا اضافه کردن دام جدید به گله بدون جداسازی اولیه می‌تواند ریسک ورود عامل بیماری‌زا را بالا ببرد. در صورت مشاهده تب، کاهش اشتها، لنگش، ترشح بزاق غیرعادی یا زخم و تاول در دهان و اطراف سم، خوددرمانی یا جابه‌جایی دام مشکوک جایگزین گزارش به دامپزشکی نیست.

اقدام عملی و نکته‌ای که باید زیر نظر باشد

  • زمان واکسیناسیون را قطعی کنید: دامدارانی که هنوز گله‌شان در این فاز پوشش نگرفته، برنامه اکیپ شهرستان را از شبکه دامپزشکی پیگیری کنند.
  • دام تازه‌وارد را مستقیم وارد گله نکنید: سابقه بهداشتی و واکسیناسیون بررسی شود و جداسازی اولیه مطابق دستور دامپزشکی انجام گیرد.
  • جابجایی دام مشکوک را متوقف کنید: در صورت مشاهده علائم، ابتدا با دامپزشکی تماس گرفته شود تا درباره نمونه‌برداری، محدودیت جابه‌جایی و اقدامات کنترلی تصمیم‌گیری شود.
  • نظافت و ضدعفونی را جدی بگیرید: رفت‌وآمد افراد، خودروها و تجهیزات مشترک بین واحدها باید تا حد امکان کنترل و وسایل آلوده به‌درستی تمیز و ضدعفونی شوند.

یکی از شاخص‌هایی که در هفته‌های آینده ارزش پیگیری دارد، میزان پوشش واقعی واکسیناسیون تا پایان مهر و اعلام هرگونه کانون جدید بیماری در استان است. صرف اعلام هدف پوشش به معنی حذف ریسک نیست و موفقیت طرح به رسیدن اکیپ‌ها به جمعیت هدف و رعایت هم‌زمان اصول بهداشتی در واحدهای دامی وابسته است.

جمع‌بندی

خبر تازه لرستان نشان می‌دهد فاز پاییزه کنترل تب برفکی از مرحله برنامه‌ریزی عبور کرده و در حال اجراست؛ هدف استانی، پوشش ۳.۵ میلیون دام سبک و حدود ۹۰ هزار دام سنگین اعلام شده است. این اقدام بخشی از برنامه گسترده‌تر کشوری است که تا پایان مهر ادامه دارد. برای دامدار، بهترین واکنش نه نگرانی بی‌مورد و نه بی‌توجهی است؛ هماهنگی برای واکسیناسیون، کنترل ورود دام، رعایت امنیت زیستی و گزارش سریع علائم مشکوک، اقداماتی هستند که می‌توانند ریسک خسارت را کاهش دهند.

نظر کارشناسی کشاورز بیست

از دید تحریریه کشاورز بیست، ارزش این خبر در عدد ۳.۵ میلیون رأس خلاصه نمی‌شود. نکته مهم این است که دامدار برنامه بهداشتی گله را از حالت واکنشی خارج کند. واکسن بخش مهم کنترل است، اما به‌تنهایی جای قرنطینه، ثبت سوابق، مدیریت رفت‌وآمد و پایش روزانه گله را نمی‌گیرد. در واحدهایی که خرید و فروش دام در آن‌ها بیشتر است، کنترل دام تازه‌وارد و جلوگیری از جابه‌جایی دام مشکوک می‌تواند به اندازه زمان‌بندی درست واکسیناسیون اهمیت داشته باشد. این بخش تحلیل تحریریه است و جایگزین دستور دامپزشک یا ضوابط رسمی دامپزشکی نیست.

منابع